Bịt mắt bắt dê là trò chơi dân gian lâu đời, gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt. Không chỉ mang lại tiếng cười, trò chơi còn rèn luyện thính giác và sự phán đoán. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết nhất để bạn tổ chức trò chơi này.

I. Giới thiệu chung và nguồn gốc bịt mắt bắt dê

Tổng quan về trò chơi

Đây là một trò chơi vận động dân gian mang tính tập thể cao. Bịt mắt bắt dê đòi hỏi người chơi phải sử dụng thính giác để định hướng và phán đoán vị trí của người khác khi thị giác đã bị hạn chế hoàn toàn.

Hiện nay, trò chơi này vẫn cực kỳ phổ biến, đặc biệt là trong các hoạt động ngoại khóa tại trường học hoặc lễ hội làng quê. Nó rất phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi, đặc biệt là bịt mắt bắt dê mầm non, giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động và giác quan. Số lượng người chơi lý tưởng thường từ 6 đến 12 người tạo thành một vòng tròn lớn.

Nguồn gốc và lịch sử

Trò chơi này xuất xứ từ Việt Nam và đã xuất hiện từ rất lâu đời. Hình ảnh trò chơi này đã đi vào văn hóa nghệ thuật, tiêu biểu nhất là trong tranh dân gian Đông Hồ và tranh Hàng Trống. 

II. Chuẩn bị trước khi chơi bịt mắt bắt dê 

Trước khi tìm hiểu cách chơi bịt mắt bắt dê, khâu chuẩn bị là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn và cuộc vui không bị gián đoạn.

Dụng cụ cần thiết

Trò chơi này rất dân dã, không đòi hỏi cầu kỳ:

• Khăn bịt mắt: Có thể dùng khăn tay, khăn quàng đỏ hoặc mảnh vải sẫm màu. Yêu cầu quan trọng nhất là vải phải dày vừa đủ để người chơi không nhìn thấy gì bên ngoài nhưng vẫn thoáng khí.
• Sân chơi: Cần một khoảng đất rộng, bằng phẳng, sạch sẽ như sân trường, bãi cỏ hoặc sân nhà văn hóa.
• Phấn hoặc dây: Dùng để vẽ một vòng tròn giới hạn khu vực chơi.

Sắp xếp ban đầu

• Vẽ sân: Vẽ một vòng tròn đường kính khoảng 3-5 mét tùy thuộc vào số lượng người tham gia chơi trò bịt mắt bắt dê.
• Vị trí người chơi: Tất cả người chơi sẽ đứng xung quanh vòng tròn hoặc nắm tay nhau tạo thành hàng rào người.
• Chọn người bắt dê: Sử dụng hình thức "Oẳn tù tì" hoặc bốc thăm để chọn ra một người phải bịt mắt. Những người còn lại sẽ đóng vai "dê" hoặc người trêu chọc.

>>> Tìm hiểu thêm: Hướng dẫn cách chơi bắn bi - Luật chơi và mẹo chiến thắng

III. Mục tiêu và luật chơi cốt lõi của bịt mắt bắt dê

Hiểu rõ mục tiêu và luật chơi bịt mắt bắt dê cơ bản sẽ giúp người chơi tránh được những tranh cãi không đáng có và tận hưởng trò chơi trọn vẹn hơn.

Mục tiêu chiến thắng

Mục tiêu của trò chơi thay đổi tùy theo vai trò của bạn:

• Đối với người bị bịt mắt (Người bắt): Nhiệm vụ là phải dùng thính giác để định vị, dùng tay để bắt được một người chơi khác và đoán đúng tên của người đó (ở một số biến thể chỉ cần chạm vào là được).
• Đối với người chơi xung quanh (Dê): Nhiệm vụ là di chuyển khéo léo, tạo ra tiếng động để đánh lạc hướng người bắt, trêu chọc người bắt nhưng tuyệt đối không để bị bắt.

Các khái niệm cơ bản của bịt mắt bắt dê

• Người bắt: Là người bị bịt mắt, đứng giữa vòng tròn.
• Dê: Là những người chơi chạy xung quanh trêu chọc người bắt.
• Vòng giới hạn: Là ranh giới mà người chơi không được phép vượt qua.
• Bắt được: Hành động khi người bịt mắt chạm tay vào người chơi khác và giữ chặt họ.

Luật chơi bịt mắt bắt dê cơ bản

• Quy định về phạm vi: Tất cả người chơi (cả người bắt và người chạy) chỉ được phép di chuyển trong phạm vi vòng tròn đã quy định. Người chạy nếu bước ra khỏi vòng tròn coi như phạm quy và sẽ bị thay thế làm người bắt.
• Quy định về bịt mắt: Khăn bịt mắt phải được buộc kín, đảm bảo người bắt không nhìn thấy ánh sáng. Hành vi "he hé" mắt để nhìn trộm bị coi là gian lận.
• Quy định về thay thế: Nếu người bắt chạm được vào ai và đoán đúng tên, người bị bắt đó sẽ phải ra thay thế, bịt mắt lại và ván chơi mới bắt đầu. Nếu đoán sai, trò chơi tiếp tục cho đến khi đoán đúng.

IV. Hướng dẫn cách chơi bịt mắt bắt dê chi tiết

Dưới đây là các bước cụ thể mô tả bịt măt bắt dê chơi như thế nào theo phiên bản phổ biến nhất hiện nay.

Bắt đầu ván chơi (Giai đoạn Khai cuộc)

Sau khi chọn được người thua cuộc phải làm "người bắt", người quản trò sẽ dùng khăn bịt kín mắt người đó lại. Để tăng độ khó và công bằng, người bắt có thể bị xoay tại chỗ 3 vòng để mất phương hướng nhẹ.

Mọi người còn lại đứng thành vòng tròn xung quanh, có thể nắm tay nhau hát bài đồng dao quen thuộc: "Bịt mắt bắt dê Dê già dê trẻ Dê ngã dê nằm Nhảy bắn vào đây..." Khi bài hát kết thúc, mọi người tản ra (nhưng vẫn trong vòng tròn) và ván chơi bắt đầu.

Diễn biến lượt chơi (Giai đoạn Trung cuộc)

Người bịt mắt bắt đầu di chuyển, quờ quạng tay để tìm kiếm các "chú dê". Lúc này, không khí chơi trò chơi bịt mắt bắt dê sẽ trở nên rất náo nhiệt:

• Những người xung quanh vừa chạy nhảy vừa vỗ tay, giả tiếng dê kêu "be be" hoặc gọi tên người bắt để trêu chọc.
• Người bắt phải dỏng tai nghe tiếng động để phán đoán hướng di chuyển của đối phương. Họ thường lao đến những nơi phát ra tiếng ồn hoặc góc chết của vòng tròn.
• Người chạy phải khéo léo luồn lách. Có thể ngồi thụp xuống hoặc di chuyển nhẹ nhàng sang hướng khác khi người bắt lao tới.

Kết thúc ván chơi (Giai đoạn Tàn cuộc)

Ván chơi sẽ dừng lại khi người bịt mắt chạm được vào một người bất kỳ.

• Trường hợp 1 (Luật dễ): Chỉ cần chạm vào là người bị chạm phải vào thay thế.
• Trường hợp 2 (Luật khó - phổ biến hơn): Sau khi tóm được, người bịt mắt phải sờ tay lên khuôn mặt, tóc hoặc trang phục của người bị bắt để đoán xem đó là ai. Nếu đoán đúng tên, người bị bắt sẽ trở thành người bịt mắt tiếp theo. Nếu đoán sai, trò chơi tiếp tục và người bịt mắt vẫn phải làm nhiệm vụ cũ.

>>> Click để xem ngay: Mẹo chiến thắng trò chơi ô ăn quan không phải ai cũng biết

V. Các quy tắc và lưu ý khi chơi bịt mắt bắt dê

Quy tắc đặc biệt

Có một biến thể khác gọi là "Bịt mắt bắt dê đôi". Trong cách chơi này, sẽ có 2 người cùng vào vòng tròn và đều bị bịt mắt. Một người làm "Dê" (đeo lục lạc hoặc chuông), người kia làm "Thợ săn".

Thợ săn phải nghe tiếng chuông để bắt Dê. Những người đứng vòng ngoài chỉ cổ vũ và không được tham gia chạy. Đây là cách chơi cổ truyền thường thấy trong các lễ hội.

Những lỗi thường gặp

• Chạy ra khỏi vòng: Vì quá sợ bị bắt, nhiều người chơi thường chạy tót ra khỏi vòng tròn quy định. Đây là hành động phạm quy.
• Nhắc bài: Người bên ngoài vòng tròn hô to tên của người bị bắt để nhắc cho người đang bịt mắt. Điều này làm mất đi tính hấp dẫn của việc phán đoán.

Một số câu hỏi thường gặp

• Trò chơi này có nguy hiểm không? Về cơ bản là an toàn. Tuy nhiên, cần dọn dẹp sạch chướng ngại vật trên sân để tránh người bịt mắt vấp ngã.
• Làm sao để chơi vui hơn? Nên quy định thêm hình phạt vui vẻ cho người thua cuộc (như nhảy lò cò một vòng, hát một bài) để tăng tính cạnh tranh.

VI. Hình ảnh minh họa bịt mắt bắt dê

Bịt mắt bắt dê không chỉ là một trò chơi giải trí đơn thuần mà còn là cầu nối gắn kết mọi người, là nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ. Hy vọng với hướng dẫn toàn tập trên, bạn sẽ tổ chức được những ván chơi thật sôi động và ý nghĩa. Đừng quên tham khảo cách chơi của nhiều trò chơi dân gian khác cùng chúng tôi.