Nu na nu nống là trò chơi dân gian kinh điển gắn liền với tuổi thơ của biết bao thế hệ người Việt. Bài viết này sẽ giúp bạn sống lại ký ức xưa, nắm vững luật chơi và các bài đồng dao thú vị để tổ chức hoạt động vui vẻ này cho trẻ nhỏ.
I. Giới thiệu chung về trò chơi Nu na nu nống
Tổng quan về trò chơi
Trò chơi dân gian nu na nu nống không đòi hỏi sức lực nhiều như kéo co hay rồng rắn lên mây, mà chủ yếu tập trung vào sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay và lời hát.
Hiện nay, trò chơi nu na nu nống mầm non là một trong những hoạt động được các cô giáo yêu thích nhất. Trò chơi này phù hợp với mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em từ 3 đến 6 tuổi. Số lượng người chơi lý tưởng thường từ 3 đến 10 người, càng đông càng vui và rộn ràng.
Nguồn gốc và lịch sử
Nu na nu nống xuất xứ từ các làng quê Việt Nam xưa. Không có tài liệu chính xác ghi lại thời điểm xuất hiện, nhưng nó đã tồn tại hàng trăm năm nay, được truyền miệng từ bà xuống mẹ, từ mẹ xuống con.
Lời bài thơ nu na nu nống có thể thay đổi đôi chút tùy theo vùng miền (Bắc, Trung, Nam), nhưng tựu trung lại đều mang âm hưởng vui tươi, mô tả những hình ảnh gần gũi như "củ khoai", "củ từ", "đánh trống", "phất cờ".
II. Chuẩn bị trước khi tổ chức chơi Nu na nu nống
Ưu điểm lớn nhất của trò chơi nu na nu nống là sự đơn giản, không cần cầu kỳ trong khâu chuẩn bị, có thể chơi ở bất cứ đâu.
Không gian và dụng cụ cần thiết
Bạn không cần tốn kém mua sắm dụng cụ. Để bắt đầu chơi nu na nu nống, bạn chỉ cần một khoảng không gian sạch sẽ, thoáng mát. Đó có thể là nền nhà, chiếu trải, sân trường hoặc trên bãi cỏ êm. Quan trọng nhất là nơi ngồi phải đủ rộng để người chơi có thể duỗi thẳng chân thoải mái.
Sắp xếp đội hình ban đầu
Để ván chơi nu na nu nống diễn ra thuận lợi, người quản trò (hoặc giáo viên) sắp xếp đội hình như sau:
- Vị trí ngồi: Tất cả người chơi ngồi bệt xuống đất, xếp thành một hàng ngang hoặc vòng tròn.
- Tư thế: Hai chân duỗi thẳng ra phía trước, thả lỏng thoải mái. Các người chơi ngồi sát bên nhau sao cho các bàn chân xếp thành một hàng thẳng tắp.
- Chọn người quản trò: Thường là một người lớn hoặc một trẻ lớn hơn để bắt nhịp bài hát.
>>> Xem thêm: Mẹo định hướng con mồi khi chơi trò bịt mắt bắt dê
III. Mục tiêu và luật chơi nu na nu nống cơ bản
Mục tiêu chiến thắng
Mục tiêu của mỗi người chơi là giữ cho chân mình "được rụt lại" sớm nhất (hoặc muộn nhất tùy theo quy ước ban đầu). Thông thường, người nào rụt được cả hai chân về trước tiên sẽ là người thắng cuộc trong ván nu na nu nống đó.
Bài đồng dao nu na nu nống
Linh hồn của trò chơi chính là lời hát. Nếu thiếu đi bài đồng dao nu na nu nống, trò chơi sẽ mất đi sự hấp dẫn. Dưới đây là lời bài hát phổ biến nhất thường được dùng khi hướng dẫn chơi nu na nu nống cho trẻ:
"Nu na nu nống Đánh trống phất cờ Mở cuộc thi đua Chân ai sạch sẽ Gót đỏ hồng hào Không bẩn tí nào Được vào đánh trống"
Hoặc một phiên bản khác:
"Nu na nu nống Cái cống nằm trong Cái ong nằm ngoài Củ khoai chấm mật Phật ngồi phật khóc Con cóc nhảy ra Con gà ú ụ Bà mụ thổi xôi Nhà tôi nấu chè Tè he chân rụt"
Luật chơi nu na nu nống
- Quy định về nhịp điệu: Mỗi từ trong bài thơ nu na nu nống vang lên sẽ tương ứng với một nhịp tay vỗ nhẹ vào một chân của người chơi.
- Quy định rụt chân: Khi bài hát kết thúc ở từ cuối cùng, tay người quản trò chạm vào chân ai thì người đó được phép co chân đó lại (rụt chân).
IV. Hướng dẫn chi tiết cách chơi Nu na nu nống
Sau đây là trình tự diễn biến cụ thể để bạn hình dung nu na nu nống chơi như thế nào một cách rõ ràng nhất.
Giai đoạn Khai cuộc: Bắt đầu
Tất cả người chơi ngồi xếp hàng, duỗi thẳng chân. Người quản trò ngồi đối diện hoặc ngồi cùng hàng (nếu xếp vòng tròn). Tất cả cùng vỗ tay để lấy nhịp và chuẩn bị tinh thần.
Giai đoạn Trung cuộc: Diễn biến
- Bắt đầu hát: Người quản trò bắt đầu hát to bài đồng dao nu na nu nống.
- Đập tay theo nhịp: Với mỗi từ được hát lên, người quản trò dùng tay đập nhẹ vào từng chân của người chơi theo thứ tự từ trái sang phải (hoặc ngược lại). Ví dụ: Từ "Nu" đập vào chân bạn A, từ "na" đập vào chân tiếp theo của bạn A (hoặc bạn B bên cạnh).
- Lặp lại: Việc đập tay diễn ra liên tục, nhịp nhàng theo lời bài hát cho đến hết hàng thì quay lại từ đầu.
Giai đoạn Tàn cuộc: Kết thúc ván
Khi bài hát đến từ cuối cùng (ví dụ: từ "trống" hoặc từ "rụt"), tay người quản trò rơi trúng chân ai thì người đó được co chân ấy lại. Chân đã co lại thì không đếm nữa.
Trò chơi tiếp tục với bài hát được lặp lại từ đầu cho các chân còn lại. Người chơi nào co đủ hai chân đầu tiên sẽ thắng cuộc và đứng dậy cổ vũ (hoặc chờ đợi). Người cuối cùng còn duỗi chân sẽ là người thua cuộc và có thể chịu một hình phạt vui nhộn như nhảy lò cò hoặc hát một bài.
>>> Xem thêm: Luật chơi rồng rắn lên mây - Quy tắc và Mẹo chiến thắng
V. Những lưu ý khi dạy trẻ chơi Nu na nu nống
Để trò chơi nu na nu nống cho trẻ mầm non đạt hiệu quả giáo dục cao nhất và tránh tranh cãi, các cô giáo và phụ huynh cần lưu ý một số điểm sau.
Những lỗi thường gặp
Trong quá trình chơi, trẻ thường mắc các lỗi nhỏ do quá phấn khích:
- Rụt chân sai: Bài hát chưa kết thúc hoặc tay chưa chạm tới nơi nhưng bé đã vội rụt chân.
- Đếm sai nhịp: Người quản trò đập tay quá nhanh hoặc bỏ sót chân của người chơi.
- Quên lời: Đang hát thì quên lời thơ nu na nu nống khiến nhịp điệu bị ngắt quãng.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
- Làm sao để trò chơi vui hơn? Bạn có thể tăng tốc độ đọc bài đồng dao ở những vòng cuối để tạo sự kịch tính.
- Trò chơi có biến thể nào không? Có nơi quy định người rụt chân đầu tiên là người "bị", phải đi làm việc vặt hoặc chịu phạt, thay vì là người thắng. Bạn nên thống nhất luật trước khi chơi.
VI. Hình ảnh minh họa nu na nu nống
Nu na nu nống không chỉ là một trò chơi, mà còn là sợi dây kết nối tình cảm và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có đủ thông tin để tổ chức trò chơi bổ ích này, mang lại những tiếng cười sảng khoái cho gia đình và người thân. Đừng quên tham khảo cách chơi của nhiều trò chơi dân gian khác cùng chúng tôi.
