Đánh đu là trò chơi dân gian phổ biến trong các lễ hội xuân, thể hiện sức mạnh và sự khéo léo của con người. Hãy cùng khám phá luật chơi và mẹo để chinh phục đỉnh cao trong bài viết.

I. Giới thiệu chung và nguồn gốc của đánh đu

Tổng quan về trò chơi dân gian đánh đu

Đánh đu không phải là game bài hay trò chơi trí tuệ ngồi yên một chỗ. Đây là một trò chơi dân gian vận động, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay, chân và toàn bộ cơ thể để đưa người chơi bay lên cao. 

Trò chơi này cực kỳ phổ biến tại các lễ hội miền Bắc Việt Nam mỗi dịp Tết đến xuân về. Nó phù hợp với thanh niên trai tráng, các cô gái khỏe mạnh và đặc biệt là các cặp đôi nam nữ muốn thử thách sự ăn ý.

Nguồn gốc và lịch sử đánh đu tại Việt Nam

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, nguồn gốc trò chơi đánh đu xuất phát từ nền văn minh lúa nước và các nghi lễ cầu phồn thực. Người xưa quan niệm, cánh đu bay càng cao thì năm đó mùa màng càng bội thu, mưa thuận gió hòa. 

Không có một mốc thời gian cụ thể cho sự ra đời của nó, nhưng đánh đu đã xuất hiện trong ca dao, tranh Đông Hồ và thơ ca của nữ sĩ Hồ Xuân Hương từ rất lâu đời, gắn liền với văn hóa làng xã Bắc Bộ.

II. Chuẩn bị trước khi chơi đánh đu

Cách làm cây đu truyền thống và dụng cụ cần thiết

Linh hồn của trò chơi nằm ở cây đu. Cách làm cây đu truyền thống đòi hỏi những người thợ lành nghề nhất trong làng.

• Vật liệu: Phải là những cây tre già (tre cái), to, thẳng, không bị sâu mọt.
• Cấu tạo: Cây đu gồm 4 hoặc 6 cây tre chôn sâu xuống đất tạo thế chân kiềng vững chãi. Trục đu (thượng lương) ở trên cùng phải chịu lực cực tốt.
• Cần đu: Hai cây tre nhỏ hơn, thon dài thả xuống song song để người chơi bám vào.
• Bàn đu: Nơi đặt chân, thường làm bằng gỗ chắc chắn.

Sắp xếp không gian bãi đánh đu làng quê

Vị trí đặt cây đu thường là sân đình hoặc bãi đất rộng, bằng phẳng tại trung tâm làng. Đây là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, giúp người xem dễ dàng cổ vũ. Trước khi hội thi bắt đầu, ban tổ chức sẽ kiểm tra kỹ lưỡng độ chắc chắn của dây buộc và chân cột để đảm bảo quy tắc an toàn khi đánh đu.

>>> Khám phá ngay: Luật chơi nhảy sạp truyền thống và mẹo nhảy không bị kẹp

III. Mục tiêu và luật chơi đánh đu cơ bản

Người xem thường thắc mắc làm sao để xác định người thắng cuộc? Dưới đây là những mục tiêu cốt lõi và thuật ngữ bạn cần nắm.

Mục tiêu để giành chiến thắng

Trong các hội thi đánh đu, mục tiêu không chỉ là đu cho vui mà là đu cho cao. Thông thường, ban tổ chức sẽ treo một chiếc khăn hồng hoặc đỏ ở độ cao ngang ngọn đu (thượng nêu). Người chơi hoặc cặp đôi nào nhún đu bay cao nhất và giật được chiếc khăn đó sẽ là người chiến thắng và nhận giải thưởng.

Các hình thức và thuật ngữ trong cách chơi đánh đu

• Đu đơn: Một người chơi (thường là nữ) thể hiện sự duyên dáng, nhịp nhàng.
• Đu đôi (đánh đu nam nữ): Hai người cùng chơi, mặt đối mặt hoặc cùng hướng. Đây là hình thức hấp dẫn nhất, đòi hỏi sự phối hợp ăn ý.
• Nhún đu: Hành động dùng lực chân và hông để tạo đà.
• Thượng nêu: Đỉnh cao nhất của cây đu.

IV. Hướng dẫn cách chơi đánh đu chi tiết từ A đến Z

Bạn muốn thử sức mình và có những tư thế đánh đu đẹp để mọi người trầm trồ? Hãy làm theo các bước diễn biến của một lượt chơi dưới đây.

Bắt đầu lượt chơi (Giai đoạn lấy đà)

Khi bước lên bàn đu, người chơi cần giữ bình tĩnh. Hai tay nắm chắc vào cần đu ở vị trí ngang ngực hoặc cao hơn đầu một chút tùy chiều cao.

• Với đu đôi, hai người phải đứng đối diện, xen kẽ chân để giữ thăng bằng.
• Bắt đầu dùng lực nhẹ để cây đu đung đưa, làm quen với nhịp điệu.

Diễn biến và kỹ thuật nhún đu (Giai đoạn tăng tốc)

Đây là phần quan trọng nhất quyết định độ cao. Kỹ thuật nhún đu chuẩn là sự phối hợp của định luật vật lý:

• Khi cây đu lùi về phía sau, người chơi hơi gập gối, hạ thấp trọng tâm, người ngả về phía sau.
• Khi cây đu bắt đầu lao về phía trước, người chơi phải dùng hết sức đạp mạnh chân xuống bàn đu, đồng thời đẩy thẳng người, vươn hông về phía trước.
• Lặp lại quy trình này liên tục: "Xuống thấp khi lùi - Vươn cao khi tiến". Sự nhịp nhàng giữa hai người chơi đu đôi là chìa khóa. Nếu một người nhún, một người ghì lại thì đu sẽ không thể bay cao.

Kết thúc ván và cách tính điểm

Khi đu đã đạt độ cao cực đại, người chơi sẽ cố gắng với tay để chạm hoặc giật lấy phần thưởng treo trên cao. Khi đã giật giải hoặc hết sức, người chơi giảm dần lực nhún, thả lỏng cơ thể để đu dừng lại từ từ. Tuyệt đối không nhảy xuống khi đu đang ở biên độ lớn. Ban giám khảo sẽ chấm điểm dựa trên độ cao và tư thế đánh đu đẹp, duyên dáng.

V. Các quy tắc đặc biệt và lưu ý an toàn khi đánh đu

Mặc dù là trò chơi vui vẻ, nhưng đánh đu cũng tiềm ẩn rủi ro nếu không tuân thủ luật lệ.

Những quy tắc đặc biệt trong thi đấu

• Trang phục: Người chơi nên mặc trang phục gọn gàng. Phụ nữ ngày xưa thường mặc áo mớ ba mớ bảy, khi đu tà áo bay phấp phới rất đẹp, nhưng cần khéo léo buộc lại để tránh vướng vào cần đu.
• Quyền ưu tiên: Trong một số lễ hội, các cặp đôi nam nữ hoặc người cao tuổi có kinh nghiệm sẽ được ưu tiên mở màn để "lấy may".

Các lỗi thường gặp và quy tắc an toàn

Để tránh tai nạn tại lễ hội đánh đu, người chơi cần lưu ý:

• Không được buông một tay khi đang ở trên cao.
• Không được cố tình rung lắc sang hai bên (làm lệch quỹ đạo đu).
• Khán giả không được đứng quá gần phạm vi di chuyển của bàn đu.
• Người có tiền sử bệnh tim hoặc sợ độ cao tuyệt đối không nên tham gia.

>>> Tìm hiểu thêm: Nhảy lò cò là gì? - Cách chơi luật chơi và mẹo chiến thắng

VI. Hình ảnh minh họa khi chơi đánh đu

Hình ảnh những giàn đu tre cao ngất giữa sân đình, nơi các cặp trai gái trong bộ đồ rực rỡ đang nhún mình bay vút lên bầu trời xanh. Tiếng cười nói, tiếng trống hội giục giã cùng hình ảnh tay đu vươn ngang tầm mắt tạo nên một bức tranh lễ hội đánh đu dân gian vừa hùng tráng, vừa mang đậm nét đẹp văn hóa truyền thống của làng quê Việt Nam.

Đánh đu là trò chơi tôn vinh sức khỏe và tinh thần thượng võ của dân tộc Việt Nam trong mỗi dịp xuân về. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ cách thức tham gia và nét đẹp văn hóa của trò chơi này. Đừng quên tham khảo cách chơi của nhiều trò chơi dân gian khác cùng chúng tôi.