Trốn tìm, hay còn gọi thân thương là Năm mười, là mảnh ghép ký ức rực rỡ trong tuổi thơ của biết bao thế hệ người Việt. Với luật chơi đơn giản nhưng đầy kịch tính và bất ngờ, trò chơi này không chỉ mang lại tiếng cười sảng khoái mà còn giúp rèn luyện khả năng quan sát và phản xạ nhanh nhạy.

I. Giới thiệu chung và nguồn gốc trốn tìm (Năm mười)

Tổng quan về trò chơi Trốn tìm (Năm mười)

Trốn tìm (Năm mười) là một trò chơi vận động kết hợp với khả năng quan sát và ẩn nấp. Đây không phải là game bài hay game trí tuệ ngồi một chỗ, mà là một trò chơi đòi hỏi người tham gia phải di chuyển linh hoạt và tư duy chiến thuật về không gian.

Về mức độ phổ biến, có thể khẳng định trò chơi dân gian trốn tìm là "vua" của các trò chơi ngoài trời tại Việt Nam. Nó phù hợp với mọi lứa tuổi, từ trẻ mầm non cho đến thanh thiếu niên, thậm chí cả người lớn muốn tìm lại cảm giác tuổi thơ. Số lượng người chơi lý tưởng nhất là từ 5 đến 10 người để đảm bảo độ kịch tính và không gian ẩn nấp.

Nguồn gốc và lịch sử

Rất khó để xác định chính xác trò chơi trốn tìm xuất hiện từ khi nào và ở quốc gia nào, bởi hầu hết các nền văn hóa trên thế giới đều có biến thể của trò chơi này. Tại Việt Nam, nó đã tồn tại từ rất lâu đời, được truyền miệng qua các thế hệ. 

Tên gọi "Năm mười" xuất phát từ chính cách đếm nhịp (bội số của 5) trong bài đồng dao quen thuộc mà người đi tìm thường đọc to trước khi xuất phát.

II. Chuẩn bị trước khi chơi Trốn tìm (Năm mười)

Khâu chuẩn bị cho trò chơi trốn tìm vô cùng đơn giản, chính sự mộc mạc này giúp nó có thể diễn ra ở bất cứ đâu, từ sân đình, góc phố cho đến trong nhà.

Không gian và dụng cụ cần thiết

Khác với các môn thể thao cần vợt hay bóng, dụng cụ để đi trốn tìm chỉ cần:

• Cột bia (Cột mốc): Đây là "nhà" hoặc căn cứ địa. Có thể là một gốc cây to, một cây cột điện hoặc một bức tường sạch sẽ. Đây là nơi người đi tìm đứng đếm và cũng là đích đến để người đi trốn chạy về đập tay.
• Không gian chơi: Cần một khu vực rộng rãi, có nhiều chỗ ẩn nấp như bụi cây, cánh cửa, gầm bàn, rèm cửa... Tuy nhiên, cần quy định rõ giới hạn phạm vi chơi để tránh việc trốn quá xa không tìm thấy.

Sắp xếp ban đầu

Để bắt đầu ván chơi trò chơi trốn tìm, cả nhóm sẽ tập trung tại cột bia.

• Chọn người đi tìm: Thường sử dụng cách "oản tù tì" (kéo búa bao) để loại trừ dần. Người thua cuộc cuối cùng sẽ phải đóng vai người đi tìm (người bịt mắt).
• Những người còn lại: Sẽ đóng vai người đi trốn.

>>> Tìm hiểu thêm: Cách chơi nu na nu nống chi tiết - Luật cơ bản và mẹo hay

III. Mục tiêu và luật chơi Trốn tìm (Năm mười)

Mục tiêu chiến thắng

Mục tiêu của Trốn tìm (Năm mười) được chia rõ cho hai phe:

• Người đi tìm: Phải tìm ra vị trí của những người đang ẩn nấp, chạy thật nhanh về cột bia, vỗ tay vào đó và hô to tên người bị tìm thấy trước khi người đó kịp chạy về.
• Người đi trốn: Phải ẩn nấp thật kỹ sao cho không bị phát hiện. Khi có cơ hội, phải lao thật nhanh từ chỗ nấp về cột bia, đập tay vào đó và hô "Xí" (hoặc "Tuệ") trước khi người đi tìm kịp phản ứng.

Các thuật ngữ cơ bản

Trong cách chơi trốn tìm, có một số thuật ngữ "nhà nghề":

• Cột bia/Nhà: Nơi xuất phát và đích đến.
• Xí (hoặc Tuệ): Hành động người đi trốn chạy về đập tay vào cột bia để thoát nạn.
• Bị bắt (hoặc Bị tóm): Khi người đi tìm nhìn thấy và đập tay vào bia hô tên người trốn trước.

Luật chơi cơ bản

• Quy định đếm: Người đi tìm phải úp mặt vào cột bia, nhắm mắt (hoặc bịt mắt trốn tìm) và đếm to theo nhịp: "Năm mười mười năm hai mươi... cho đến một trăm". Không được phép quay lại nhìn trộm (hé mắt) khi chưa đếm xong.
• Quy định phạm vi: Người chơi không được trốn ra khỏi khu vực đã thỏa thuận trước.
• Thứ tự: Người bị tìm thấy đầu tiên trong ván này sẽ phải làm người đi tìm trong ván tiếp theo (nếu không có ai cứu hoặc luật chơi không quy định khác).

IV. Hướng dẫn cách chơi trốn tìm (Năm mười) chi tiết

Giai đoạn Khai cuộc: Đếm và Trốn

Khi trò chơi bắt đầu, người đi tìm đứng úp mặt vào cột bia, che mắt lại và bắt đầu đếm to, rõ ràng: "Năm, mười, mười lăm, hai mươi...". Trong khoảng thời gian này, những người còn lại phải nhanh chóng tản ra xung quanh, tìm những vị trí kín đáo nhất để ẩn mình.

Thời gian trốn kết thúc khi người đi tìm đếm đến số cuối cùng (thường là 100) và hô to câu lệnh báo hiệu: "Xong chưa? Ai chưa xong mặc kệ!".

Diễn biến lượt chơi: Cuộc đấu trí căng thẳng

Đây là giai đoạn kịch tính nhất trong cách chơi trò chơi trốn tìm:

• Người đi tìm mở mắt, rời khỏi cột bia và bắt đầu đi lùng sục khắp nơi. Mắt phải quan sát kỹ, tai nghe ngóng tiếng động. Tuy nhiên, họ không được đi quá xa cột bia vì sợ bị "đánh úp".
• Người đi trốn quan sát nhất cử nhất động của người đi tìm. Nếu thấy người đi tìm đi xa khỏi cột bia, người đi trốn có thể thừa cơ hội lao vụt ra để "Xí".
• Nếu người đi tìm phát hiện ra ai (ví dụ thấy áo hoặc chân), họ phải chạy thật nhanh về cột bia, đập tay và hô: "Một, hai, ba, tìm thấy [Tên người trốn] ở [Vị trí]!".

Kết thúc ván chơi: Tàn cuộc

Ván chơi trốn tìm kết thúc khi tất cả người đi trốn đã bị tìm thấy hoặc đã tự chạy ra "Xí" được.

• Nếu người đi tìm bắt được tất cả mọi người, người bị bắt đầu tiên sẽ phải làm người đi tìm ở ván sau.
• Nếu có người trốn thoát và "Xí" thành công, họ được coi là thắng cuộc và an toàn.

>>> Khám phá ngay: Hướng dẫn cách chơi mèo đuổi chuột - Luật lệ và quy tắc

V. Các quy tắc đặc biệt và mẹo chơi Trốn tìm (Năm mười)

Quy tắc đặc biệt

• Luật cứu: Trong một số biến thể, nếu người cuối cùng chưa bị bắt có thể chạy về và "Xí" thành công, họ có thể hô "Cứu cả làng". Khi đó, những người bị bắt trước đó sẽ được giải thoát và người đi tìm cũ phải tiếp tục làm lại từ đầu.
• Luật "Cá sấu lên bờ": Nếu người đi tìm rời khỏi cột bia quá xa một khoảng cách quy định thì người trốn có thể công khai chạy về mà không sợ bị bắt.

Những lỗi thường gặp

Khi trốn tìm chơi như thế nào cho đúng, người chơi thường mắc các lỗi:

• Trốn cùng một chỗ: Nhiều người cùng chui vào một chỗ nấp, dễ bị bắt cả chùm.
• Hé mắt nhìn: Người đi tìm cố tình nhìn trộm khi đang đếm (ăn gian).
• Trốn "góc chết": Chọn chỗ trốn quá kín nhưng không có đường thoát để chạy về cột bia.

Mẹo chơi Trốn tìm hay

• Đánh lạc hướng: Ném một vật nhỏ (như hòn sỏi) về hướng ngược lại để tạo tiếng động, dụ người đi tìm đi sai hướng.
• Nơi nguy hiểm nhất là nơi an toàn nhất: Đôi khi đứng nấp ngay sau lưng người đi tìm hoặc vật cản gần cột bia lại là cách hiệu quả nhất.
• Trang phục: Nên mặc quần áo sẫm màu, gọn gàng để dễ hòa mình vào bóng tối hoặc bụi cây.

VI. Hình ảnh minh họa trốn tìm (Năm mười)

Hình ảnh người đi tìm úp mặt vào gốc cây đếm số, trong khi những người khác vội vã chạy tán loạn tìm chỗ nấp. Kịch tính nhất là khoảnh khắc người trốn bất ngờ lao ra đập tay vào cột để giành chiến thắng.

Trốn tìm (Năm mười) không chỉ đơn thuần là một trò chơi giải trí, mà còn là bài học đầu đời về sự kiên nhẫn, phán đoán và lòng dũng cảm. Dù thời đại công nghệ có phát triển đến đâu, những giây phút hồi hộp nấp sau cánh cửa hay tiếng hô "Xí" vang dội vẫn mãi là những kỷ niệm đẹp đẽ nhất của tuổi thơ. Đừng quên tham khảo cách chơi của nhiều trò chơi dân gian khác cùng chúng tôi.